Maandag verscheen een wet in het Staatsblad, die vanaf 22 juni de opzegtermijn schorst tijdens een tijdelijke werkloosheid wegens overmacht ten gevolge van de coronacrisis. Voor de opzegtermijnen die al liepen voor 1 maart, verandert niets. Voor de opzegtermijnen die later begonnen te lopen, wordt op de pauzeknop gedrukt zolang de werknemer tijdelijk werkloos is. "Het gaat om de opzegtermijn betekend door de werkgever. Als de werknemer zijn baan opzegt, is er nooit een schorsing van de opzegtermijn", verduidelijkt Geert Vermeir van het juridisch kenniscentrum van SD Worx. "Een opzegtermijn kan enkele dagen, weken of maanden duren en in uitzonderlijke gevallen meer dan twee jaar."
...

Maandag verscheen een wet in het Staatsblad, die vanaf 22 juni de opzegtermijn schorst tijdens een tijdelijke werkloosheid wegens overmacht ten gevolge van de coronacrisis. Voor de opzegtermijnen die al liepen voor 1 maart, verandert niets. Voor de opzegtermijnen die later begonnen te lopen, wordt op de pauzeknop gedrukt zolang de werknemer tijdelijk werkloos is. "Het gaat om de opzegtermijn betekend door de werkgever. Als de werknemer zijn baan opzegt, is er nooit een schorsing van de opzegtermijn", verduidelijkt Geert Vermeir van het juridisch kenniscentrum van SD Worx. "Een opzegtermijn kan enkele dagen, weken of maanden duren en in uitzonderlijke gevallen meer dan twee jaar."De werkgevers staan voor de keuze: ofwel laten ze de betrokken werknemers de resterende opzegtermijn alsnog werken tegen betaling, ofwel verbreken ze het contract en betalen ze een opzegvergoeding. "Er hoeven geen onmiddellijke effecten te zijn", sust Vermeir. "Zolang er geen werk is en de werkgever het contract niet verbreekt, blijven de ontslagen werknemers in tijdelijke werkloosheid. De werkgever moet, net zoals bij een ander ontslag, beslissen wat de beste oplossing is. Is er nog werk? Zijn de werknemers nog gemotiveerd? Of is het beter een opzegvergoeding te betalen?"Er is geen onmiddellijke besparing voor de overheid. Het zou zelfs kunnen dat mensen langer in de tijdelijke werkloosheid blijven, vooraleer ze in de gewone werkloosheid terechtkomen. De vergoeding voor tijdelijke werkloosheid is wat hoger: 70 procent van hun brutoloon, geplafonneerd op 2754,76 per maand, aangevuld met een supplement van 5,63 euro per dag. Vorige week werd beslist de ziekte-uitkering naar hetzelfde niveau op te trekken, met terugwerkende kracht vanaf 1 maart, voor wie tijdens de coronacrisis arbeidsongeschikt werd. Een gewone werkloosheidsuitkering bedraagt maximaal 65 procent van het geplafonneerd loon.In normale tijden houdt de opzegtermijn op te lopen tijdens afwezigheden zoals ziekte, klein verlet, vakantie en tijdelijke werkloosheid om economische redenen. Bij tijdelijke werkloosheid door overmacht loopt de opzegtermijn normaal wel door. "Er zijn twee systemen van tijdelijke werkloosheid, naargelang de oorzaak", zegt Vermeir. "Werkloosheid door overmacht was uitzonderlijk. In 2019 werden ongeveer 3000 werknemers tijdelijk werkloos door overmacht. Voorbeelden van overmacht zijn een fabriek die afbrandt, of de toelevering die stokt. In februari vielen al enkele bedrijven in België stil, omdat de Chinese toeleveraars dicht waren. Daarnaast heb je werkloosheid om economische redenen. Je kan wel werken, maar er zijn geen of onvoldoende afnemers van je producten en diensten."Om het de RVA (Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening) mogelijk te maken de massale stroom van aanvragen te verwerken en ervoor te zorgen dat werknemers zo snel mogelijk een uitkering krijgen, is het onderscheid tussen overmacht en economische oorzaken tijdelijk afgeschaft. "Alles kwam onder de noemer overmacht door corona en de aanvraagprocedure werd vereenvoudigd", zegt Vermeir. Een aantal bedrijven, waaronder Schoenen Torfs, ontsloeg de voorbije weken of maanden medewerkers die in het systeem van tijdelijke werkloosheid zaten. Volgens critici wentelden die bedrijven de kosten van die ontslagen af op de overheid, omdat de opzegtermijn kon doorlopen tijdens de tijdelijke werkloosheid.Was het een ongewild of een gewild neveneffect van de vereenvoudiging van het systeem van de tijdelijke werkloosheid? Hoe dan ook is de wet nu aangepast. Het vereenvoudigde systeem van de tijdelijke werkloosheid blijft nog minstens tot 31 augustus voor iedereen behouden. Daarna komt er een overgangsregeling. Voor de hardst getroffen sectoren zal de tijdelijke werkloosheid wegens overmacht door corona wellicht tot het einde van het jaar bestaan. Er wordt ook nagedacht over collectieve en individuele arbeidsduurvermindering. De recepten van het verleden komen weer naar boven: landingsbanen vanaf 55 jaar en corona-tijdskrediet. Sinds de lockdown op 18 maart begon, is telewerken de norm. Dat is nog altijd zo. Desondanks vragen sommige werkgevers aan werknemers op zijn minst enkele dagen terug naar kantoor te komen. "Als de werkgever zorgt voor veilige omstandigheden, heeft de werknemer niet het recht dat te weigeren", vindt Sarah De Groof van de hr-dienstenleverancier Acerta. "Als er geen veilige werkomstandigheden zijn, kan de werknemer dat aankaarten via de interne of de externe dienst ter preventie en bescherming op het werk. Die kan het beste beoordelen of veilig is in die omstandigheden te werken."Sommige werknemers zullen nog niet durven terug te keren. "Een dialoog tussen de werknemer en de werkgever is altijd de beste oplossing. Want een angstige werknemer zou weleens naar de huisarts kunnen stappen en arbeidsongeschikt worden verklaard. Ik heb al toffe initiatieven gezien, zoals bedrijfsfilmpjes die tonen welke veiligheidsmaatregelen het bedrijf neemt", stelt De Groof. "Omgekeerd kan de werkgever de onwettige weigering van de werknemer om terug naar kantoor te komen, beschouwen als een werkweigering. Dat is voldoende reden voor een ontslag of zelfs automatisch beëindiging van de arbeidsovereenkomst."Dat er nog altijd veel kinderen thuis zijn, vindt De Groof niet altijd een reden om te blijven telewerken. "We moeten daar eerlijk in zijn: ouders kunnen niet tegelijkertijd hun werk goed doen, kinderen opvangen en lesgeven. Dat lukt niet. Voor kinderopvang zijn andere oplossingen uitgewerkt, zoals het corona-ouderschapsverlof. Dat zal nog tot eind september verlengd worden. Werknemers kunnen ook vakantiedagen opnemen. Er is tot nu toe bijzonder weinig vakantie opgenomen."Sommige werknemers werken beter op kantoor dan thuis. Kan een werkgever de werknemer de toegang tot de werkvloer blijven ontzeggen? "In normale omstandigheden is telewerk gebaseerd op vrijwilligheid, zowel van de kant van de werknemer als van de kant van de werkgever. De overheidsmaatregelen hebben die logica op zijn kop gezet, maar ook voor de lockdown waren er geldige redenen voor een werkgever om thuiswerken te verplichten."De werkgever is verantwoordelijkheid voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op de werkvloer. Als de werkgever zijn werknemers vraagt 100 procent thuis te werken, moet hij ook in het materiaal om thuis te werken voorzien. Dat is anders wanneer de werknemer de keuze heeft tussen thuiswerk of werken in een volledig ingericht kantoor. De Groof merkt wel op dat uit onderzoek blijkt dat thuiswerken vooral productief is als het een keuze is en geen verplichting.De werkgever moet volgens de collectieve arbeidsovereenkomst (cao) voor telewerk de nodige apparatuur ter beschikking stellen, zoals laptops. "Sommige bedrijven moesten nog hals over kop laptops aanschaffen", weet De Groof. De kosten voor een internetverbinding of telefoonkosten die verband houden met het telewerk zijn in principe ook voor rekening van de werkgever, voor zover de werknemer thuis nog geen internet had.Acerta stelt vast dat de werkgevers tijdens de lockdown slechts 13 procent meer kostenvergoedingen hebben gegeven voor thuiswerk dan voor de coronacrisis. "Wij hebben het gevoel dat die stijging relatief klein is, als je ziet hoeveel mensen de voorbije maanden zijn gestart met telewerk", zegt De Groof. "Let wel: de werkgever is niet verplicht zo'n vergoeding te geven. Het is voor de werkgever wel voordeliger dan extra loon of een bonus te geven, en de werknemer houdt er meer aan over. Als de werknemer bijvoorbeeld een ergonomische bureaustoel nodig heeft, om zonder rugklachten thuis te kunnen werken, kan de werkgever die financieren of ter beschikking stellen. Beide zullen beschouwd worden als werkmateriaal, waarop geen sociale bijdragen hoeven te worden betaald."Wat kan onder zo'n kostenvergoeding vallen? Voor bureaukosten is in een kostenforfait van 129,48 euro per maand voorzien, voor werknemers die op regelmatige basis thuis werken. Dat dekt de kosten voor verwarming, elektriciteit en kleine kantoorbenodigdheden, zoals papier. Voor een internetverbinding is 20 euro per maand toegestaan. Voor het gebruik van de eigen pc wordt nog eens 20 eur per maand aanvaard. Als de werkgever meer wil betalen dan het forfait, moet hij de werkelijke kosten bewijzen.De Groof: "Wij willen de boodschap geven dat werkgevers werk moeten maken van een beleid rond thuiswerk. Dit is de grote doorbraak van telewerk. Het zal niet plots weer verdwijnen." De Groof waarschuwt ook dat het best nu afspraken worden gemaakt rond thuiswerk. "Gevestigde gewoontes zijn moeilijk terug te draaien. Als de overheid de werknemers niet meer dwingt maximaal thuis te werken, wordt telewerk een verworven recht. Werknemers die maanden thuis hebben mogen werken, zullen zich dat niet zomaar laten afnemen.""Het uitgangspunt is veranderd", meent De Groof. "Vroeger mochten werknemers bijvoorbeeld één of twee dagen thuis werken. Nu moeten ze één of twee dagen op kantoor zijn. De thuiswerkdagen moeten wel geregistreerd worden, opdat de arbeidsongevallenverzekering kan tussenkomen bij een ongeval thuis." Wanneer telewerk is ingevoerd, kan dat enkel nog met een collectief of een individueel akkoord veranderd worden. Zo is het in normale tijden. Werkgevers moeten opletten dat ze telewerk in coronatijd niet per ongeluk structureel invoeren.