"Hoe langer de economische expansie duurt, hoe groter de kans op een economische krimp wordt", zegt Peter Vanden Houte, hoofdeconoom van ING België. "De Amerikaanse economie groeit nu al 40 kwartalen op rij. Een recente studie leert dat de kans op een recessie in de komende twee jaar dan 57 procent is. Wat betreft de wereldeconomie zien we grijze, dreigende wolken, net zoals diegene die vandaag boven Brussel hangen." Vanden Houte verwijst ook naar de indicator van de New York Fed. Die acht een recessie vandaag nog weinig waarschijnlijk, maar schat de kans daartoe in de eerste helft van 2020 op 30 procent.

Handelsoorlog

Veel zal ook afhangen van de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China. "De handelsoorlog zal in 2019 de groei van de internationale handel met 0,8 procent drukken", zegt Vanden Houte. "Het is enigszins ironisch, maar Europa wordt meer getroffen door de handelstarieven dan de Verenigde Staten of China. Nochtans is Europa tot nog toe niet rechtstreeks betrokken. Er wordt wel enigszins verwacht dat er in het najaar tarieven komen voor de export van auto's vanuit Europa naar de Verenigde Staten."

Europa heeft meer "exportneigingen" en de industrie - en diensten geleverd aan de industrie - is belangrijker voor de Europese economie dan voor de Amerikaanse en de Chinese economie. Vanden Houte denkt dat er niet snel een akkoord tussen de beide economische grootmachten zal zijn. Hij vreest zelfs dat de Amerikaanse president Donald Trump door zijn recente succes alleen maar driester te werk zal gaan. Trump is er namelijk in geslaagd Mexico te overtuigen strengere grenscontroles uit te voeren door te dreigen met handelstarieven.

Ook aan de andere kant moeten we niet rekenen op toegeeflijkheid. Vanden Houte: "Bij de Chinezen is er een nationalistische - of zelfs imperialistische -reflex die ervoor zorgt dat zij ook niet zomaar zullen toegeven. Zij zullen lokaal stimuleren. Ze hebben al wat gestimuleerd met de btw-verlaging, maar ze kunnen daarin nog veel verder gaan."

Vanden Houte: "Het handelsconflict zal eerst verergeren en daarna verbeteren. Trump zal begin 2020 wel met een aantal handelsakkoorden moeten komen, desnoods schijnakkoorden, omdat hij dan de campagne voor de presidentsverkiezingen van november stilaan op gang zal trekken." Behalve de handelsoorlog spelen in Europa ook nog eens de onzekerheid over de brexit en een mogelijk conflict tussen Italië en de Europese Commissie over het oplopende begrotingstekort.

Risico's afbouwen

Dat betekent meteen ook dat beleggers niet veel rendement meer moeten verwachten van de tweede jaarhelft. Volgens strateeg Steven Vandepitte van ING België ging het de eerste vier maanden van 2019 veel te hard op de beurzen. "We vonden dat overdreven en hebben op dat moment al wat risico's afgebouwd in de portefeuilles van de klanten. Dat betekent vooral een verschuiving richting meer defensieve sectoren zoals de farmasector bijvoorbeeld. We zijn het jaar begonnen met een 50/50-verdeling tussen obligaties en aandelen en we zitten nu op 55/45. Je hebt aandelen nodig voor het rendement, want met overheidsobligaties kan je een veilige fond leggen in een portefeuille maar geen rendement halen."

Vandepitte raadt beleggers aan die strategie ook voor de rest van 2019 te hanteren. "Gebruik de rally's om de risico's af te bouwen. Wij zijn slechts een tweet verwijderd van een opwaartse of een neerwaartse beweging van 5 procent", voegt Vandepitte eraan toe. Hij merkt verder op dat de beurzen al geruime tijd bewegen binnen een bepaalde bandbreedte. Dat betekent dat er tussentijds wel rally's zijn, maar dat de aandelen daarna weer wat terugvallen.

Vandepitte zoekt ook voor een stukje heil in een aantal zogenoemde veilige havens. Hij denkt daarbij in de eerste plaats aan Amerikaanse overheidsobligaties, aan de Japanse yen en goud. "We hebben in december vorig jaar een generale repetitie gehad van wat er zou gebeuren als er echt een recessie komt." De Bel20 ging de laatste maand van 2018 plotseling 10 procent onderuit en de brede Europese index Stoxx600 verloor 9 procent.