Midden deze week verschijnen nieuwe cijfers rond het Europese consumentenvertrouwen. De Europese Commissie kwam vorige week echter al met een voorproefje en dat was dramatisch. Het consumentenvertrouwen dook naar zijn laagste punt sinds het begin van de coronacrisis in maart 2020. Het noteert net boven de niveaus van de eurocrisis in 2012 en de financiële crisis in 2008. Midden deze week zullen we zien hoe groot de deuk in het vertrouwen van Europese consumenten is. Dat blijft een belangrijke voorlopende indicator voor de economie en de bedrijvigheid.

Hetzelfde zagen we begin deze maand met het beleggersvertrouwen in de eurozone. Volgens het Duitse databedrijf Sentix, dat regelmatig grote bevragingen doet onder beleggers, vertoonde het beleggersvertrouwen de scherpste maandelijkse daling van de laatste twintig jaar, scherper dan tijdens de dotcom-, de financiële en de eurocrisis.

De Oekraïne-oorlog is uiteraard de oorzaak. Maar de beleggers mogen zich wel afvragen of de economische impact van die oorlog voor Europa even groot zal zijn als die van de financiële crisis of de eurocrisis. Ze lijken in de val te trappen het zeer te betreuren menselijke leed van de oorlog door te trekken naar de beurzen, terwijl de schade daar niet noodzakelijk even groot zal zijn. De geschiedenis wijst uit dat op de middellange en de lange termijn oorlogen geen al te grote impact hebben op de aandelenmarkten.

Net zoals mensen is elke oorlog uniek. We kunnen de impact van vorige oorlogen niet zomaar kopiëren naar deze situatie. Het conflict in Oekraïne zal zwaarder wegen op de Europese economie, en vindt plaats in een bijzondere macro-economische context van aanhoudende inflatie en weifelende centrale banken. Zoals we afgelopen weken al zo vaak hebben geschreven, veroorzaken al die factoren een ongezien hoge volatiliteit.

Die samenloop van omstandigheden geeft de Europese beleggers een overdosis aan emoties om te verwerken. De psycholoog en gedragsexpert Daniel Crosby - wiens boek The Behavioral Investor vaste prik is voor iedere belegger - vertelde vorige week op de Trends Investment Summit hoe beleggers zich kunnen wapenen tegen de vier psychologische valkuilen, waarvan emotie er een is. "Leg meer nadruk op je beleggingssysteem dan op de resultaten" en "maak het niet te ingewikkeld" waren twee van zijn tips.

Het meest relevante advies was misschien wel dat de mate van ongemak een belangrijk kompas is voor beleggers, in die zin dat je vaak op het juiste pad zit wanneer je je het slechtst voelt bij een bepaalde beleggingsbeslissing. De fondsbeheerder Tobias Carlisle verwoordde het voor zichzelf ooit als volgt: "Wanneer ik naar mijn portefeuille kijk en er ongemakkelijk, misschien zelfs kotsmisselijk van word, dan weet ik dat ik op het juiste spoor zit."

Warren Buffett legt het iets braver uit: "Be fearful when others are greedy and greedy when others are fearful." De Sentix-bevraging wijst erop dat Europese beleggers nog baden in het angstzweet, waardoor voor beleggers met een sterke maag kansen te rapen vallen.

Het blijft natuurlijk wachten op de resultaten van de eerste jaarhelft om een idee te krijgen hoe erg de oorlog in Oekraïne beursgenoteerd Europa zal treffen. Het resultaat van alle angst is wel dat de Stoxx Europe 600 onder zijn historisch gemiddelde koers-winstverhouding voor de komende twaalf maanden is gedoken. Die kan nog verder zakken of een tijdje onder dat historisch gemiddelde blijven bengelen, maar wanneer de macro-economische en geopolitieke context voor Europa duidelijker wordt, kun je verwachten dat de Europese waarderingen weer richting hun historisch gemiddelde evolueren.

Midden deze week verschijnen nieuwe cijfers rond het Europese consumentenvertrouwen. De Europese Commissie kwam vorige week echter al met een voorproefje en dat was dramatisch. Het consumentenvertrouwen dook naar zijn laagste punt sinds het begin van de coronacrisis in maart 2020. Het noteert net boven de niveaus van de eurocrisis in 2012 en de financiële crisis in 2008. Midden deze week zullen we zien hoe groot de deuk in het vertrouwen van Europese consumenten is. Dat blijft een belangrijke voorlopende indicator voor de economie en de bedrijvigheid.Hetzelfde zagen we begin deze maand met het beleggersvertrouwen in de eurozone. Volgens het Duitse databedrijf Sentix, dat regelmatig grote bevragingen doet onder beleggers, vertoonde het beleggersvertrouwen de scherpste maandelijkse daling van de laatste twintig jaar, scherper dan tijdens de dotcom-, de financiële en de eurocrisis.De Oekraïne-oorlog is uiteraard de oorzaak. Maar de beleggers mogen zich wel afvragen of de economische impact van die oorlog voor Europa even groot zal zijn als die van de financiële crisis of de eurocrisis. Ze lijken in de val te trappen het zeer te betreuren menselijke leed van de oorlog door te trekken naar de beurzen, terwijl de schade daar niet noodzakelijk even groot zal zijn. De geschiedenis wijst uit dat op de middellange en de lange termijn oorlogen geen al te grote impact hebben op de aandelenmarkten.Net zoals mensen is elke oorlog uniek. We kunnen de impact van vorige oorlogen niet zomaar kopiëren naar deze situatie. Het conflict in Oekraïne zal zwaarder wegen op de Europese economie, en vindt plaats in een bijzondere macro-economische context van aanhoudende inflatie en weifelende centrale banken. Zoals we afgelopen weken al zo vaak hebben geschreven, veroorzaken al die factoren een ongezien hoge volatiliteit.Die samenloop van omstandigheden geeft de Europese beleggers een overdosis aan emoties om te verwerken. De psycholoog en gedragsexpert Daniel Crosby - wiens boek The Behavioral Investor vaste prik is voor iedere belegger - vertelde vorige week op de Trends Investment Summit hoe beleggers zich kunnen wapenen tegen de vier psychologische valkuilen, waarvan emotie er een is. "Leg meer nadruk op je beleggingssysteem dan op de resultaten" en "maak het niet te ingewikkeld" waren twee van zijn tips.Het meest relevante advies was misschien wel dat de mate van ongemak een belangrijk kompas is voor beleggers, in die zin dat je vaak op het juiste pad zit wanneer je je het slechtst voelt bij een bepaalde beleggingsbeslissing. De fondsbeheerder Tobias Carlisle verwoordde het voor zichzelf ooit als volgt: "Wanneer ik naar mijn portefeuille kijk en er ongemakkelijk, misschien zelfs kotsmisselijk van word, dan weet ik dat ik op het juiste spoor zit."Warren Buffett legt het iets braver uit: "Be fearful when others are greedy and greedy when others are fearful." De Sentix-bevraging wijst erop dat Europese beleggers nog baden in het angstzweet, waardoor voor beleggers met een sterke maag kansen te rapen vallen.Het blijft natuurlijk wachten op de resultaten van de eerste jaarhelft om een idee te krijgen hoe erg de oorlog in Oekraïne beursgenoteerd Europa zal treffen. Het resultaat van alle angst is wel dat de Stoxx Europe 600 onder zijn historisch gemiddelde koers-winstverhouding voor de komende twaalf maanden is gedoken. Die kan nog verder zakken of een tijdje onder dat historisch gemiddelde blijven bengelen, maar wanneer de macro-economische en geopolitieke context voor Europa duidelijker wordt, kun je verwachten dat de Europese waarderingen weer richting hun historisch gemiddelde evolueren.