Een kleine misser in de jobcijfers sluit een renteverhoging in de VS niet uit, tot spijt van de aandelenmarkten. Beleggers moesten zich tweemaal in de ogen wrijven bij het zien van de spectaculaire duik van het pond.

De eerste vrijdag van de maand zijn alle ogen traditioneel gericht op de Amerikaanse arbeidsmarkt. De jobmotor in de VS stelde lichtje teleur. In september kwamen er maar 156.000 nieuwe banen bij, terwijl economen 175.000 stuks verwachtten. De kleine misser neemt niet weg dat de meeste waarnemers er nog altijd van uitgaan dat de arbeidsmarkt voldoende hersteld is, opdat de Federal Reserve nog voor het einde van het jaar de rente voor een tweede keer sinds de crisis zal optrekken.

Veel aandelenbeleggers zijn het idee van een hogere rente niet genegen, omdat de beurs dan minder aantrekkelijk wordt ten opzichte van obligaties. De meeste Europese beurzen sloten de week met verliezen af. In Brussel ging de Bel-20 0,9 procent achteruit.

Londen vormde de uitzondering op de Europese verliezen met een winst van 0,8 procent. De FTSE-index reageerde op de daling van het pond ten opzichte van de euro met -1,7 procent. Het lagere pond helpt Britse bedrijven bij de export. Bovendien stijgen de inkomsten uit het buitenland in pakweg dollar of euro omgerekend naar Britse munt.

De daling van het pond op het einde van de handelsdag verbleekt in het niets bij de crash van de munt bij het ochtendgloren. Tijdens de Aziatische handel kelderde het pond in luttele minuten 6 procent tegenover de dollar, om daarna even snel te herstellen van die klap. Een zelden geziene koersbeweging op de wisselmarkt voor twee wereldmunten.

Waarnemers vermoeden dat een zogenaamde fat finger de aanleiding vormde. Dat is bankiersjargon voor een "foutje" bij een handelaar in een marktenzaal, die per ongeluk een groot order doorgeeft door op een verkeerde knop te drukken of per vergissing een of enkele nullen te veel plaatst.

Maar een fat finger verklaart wellicht niet de volledige crash van een markt waar dagelijks vele honderden miljarden van hand wisselen. De meeste kenners vermoeden ook de betrokkenheid van High-Frequency Traders. Dergelijke flitshandelaars maken gebruik van krachtige computers en ingewikkelde algoritmes om in fracties van seconden miljoenen orders af te vuren. De theorie is dat de handelaar met de "dikke vinger" een daling van het pond veroorzaakte, die vervolgens bij de flitshandelaars automatische verkooporders uitlokte, waardoor een zichzelf versterkende verkoopgolf op gang kwam.

De jongste jaren zijn dergelijke flash crashes al een aantal keren voorgekomen, ook in de meest liquide markten dus. Dat roept de vraag op waarom de markt vandaag soms opdroogt, terwijl er vroeger wel altijd handel was. Op elk moment vond een verkoper een koper, waardoor sterke koersschommelingen uitbleven.

De verklaring wordt dikwijls gezocht bij de strengere regels voor de banken. Die willen of mogen vandaag minder risico nemen, waardoor ze ook minder als tussenpartij optreden en de handel minder gestroomlijnd loopt. Maar ook de steile opmars van de flitshandelaars speelt zeker een versterkende rol bij die vreemde flashcrashes.

Het voornaamste bedrijfsnieuws kwam van Delta Lloyd (+3,4%). De Nederlandse verzekeraar wijst het bod van zijn sector- en landgenoot NN (-0,3%) af. De voormalige dochter van ING biedt 5,3 euro per aandeel, maar dat volstaat niet voor Delta Lloyd. De meeste analisten gaan ervan uit dat de afwijzing vooral een uitnodiging is om terug te komen met een hoger bod. "Wij zijn niet tegen een transactie die aandeelhouderswaarde creëert", werd de deur duidelijk opengehouden. De vraag is vooral hoe de grootste aandeelhouders van Delta Lloyd tegen een deal kijken. Zij stapten vaak in tegen veel hogere prijzen dan NN tot nu op tafel wil leggen. Het laatste woord in dit overnameverhaal is duidelijk nog niet gezegd.