Elmer Sterken (Universiteit Groningen): "De schulden van banken, huishoudens en overheden zijn de afgelopen jaren te hoog opgelopen. We hebben te veel op de pof geleefd en moeten nu op de blaren zitten. Dat doet voorlopig nog pijn. Maar de crisis heeft ons ook wakker geschud en dat werd hoog tijd. De val van Lehman Brothers veroorzaakte eind 2008 een schokgolf die overal ter wereld sporen naliet."

Afgelopen jaar stond vooral in het teken van de Europese schuldencrisis. De Grieken bleken te frauderen met statistieken; daarna volgde het besef dat ook Spanje, Portugal en Ierland diep in de schulden zitten.

Sterken: "De schuldencrisis heeft de achilleshiel van de eurozone blootgelegd. Dat is niet de ontsporing van de overheidsfinanciën. Natuurlijk, in een vergrijzende samenleving moeten schulden en begrotingstekorten worden teruggedrongen. Maar het werkelijke probleem is een gebrek aan evenwicht doordat rijke eurolanden veel meer exporteren naar armere eurolanden dan andersom. Zwakke eurolanden als Griekenland, Spanje en Portugal staan stuk voor stuk in het krijt bij de sterke eurolanden. De oorzaak: in de achterhoede van de eurozone zijn de lonen te hoog en is de productie te laag."

De zwakke eurolanden hebben zich uit de markt geprijsd. Ze zijn te duur en kunnen de concurrentie niet aan. Ze kunnen hun producten niet goed verkopen. Een nieuw fenomeen is de scheefgroei in Europa zeker niet, zegt Sterken: "Maar de crisis was nodig om opnieuw in te zien dat de zuidelijke eurolanden en Ierland hun economie echt anders moeten inrichten om de sterke eurolanden te kunnen bijbenen. Bij de invoering van de euro zijn nooit harde afspraken gemaakt over economische hervormingen in de zwakkere landen. In ruil voor steun van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) moet Griekenland nu het ontslagrecht versoepelen en de pensioenleeftijd verhogen. Ik verwacht veel van die maatregelen. Volgens mij zullen ook andere zwakke eurolanden, waaronder Spanje en Portugal in beweging komen. Ook zij gaan hervormen. Daarvoor is de ellende groot genoeg."

Elmer Sterken (Universiteit Groningen): "De schulden van banken, huishoudens en overheden zijn de afgelopen jaren te hoog opgelopen. We hebben te veel op de pof geleefd en moeten nu op de blaren zitten. Dat doet voorlopig nog pijn. Maar de crisis heeft ons ook wakker geschud en dat werd hoog tijd. De val van Lehman Brothers veroorzaakte eind 2008 een schokgolf die overal ter wereld sporen naliet." Afgelopen jaar stond vooral in het teken van de Europese schuldencrisis. De Grieken bleken te frauderen met statistieken; daarna volgde het besef dat ook Spanje, Portugal en Ierland diep in de schulden zitten. Sterken: "De schuldencrisis heeft de achilleshiel van de eurozone blootgelegd. Dat is niet de ontsporing van de overheidsfinanciën. Natuurlijk, in een vergrijzende samenleving moeten schulden en begrotingstekorten worden teruggedrongen. Maar het werkelijke probleem is een gebrek aan evenwicht doordat rijke eurolanden veel meer exporteren naar armere eurolanden dan andersom. Zwakke eurolanden als Griekenland, Spanje en Portugal staan stuk voor stuk in het krijt bij de sterke eurolanden. De oorzaak: in de achterhoede van de eurozone zijn de lonen te hoog en is de productie te laag." De zwakke eurolanden hebben zich uit de markt geprijsd. Ze zijn te duur en kunnen de concurrentie niet aan. Ze kunnen hun producten niet goed verkopen. Een nieuw fenomeen is de scheefgroei in Europa zeker niet, zegt Sterken: "Maar de crisis was nodig om opnieuw in te zien dat de zuidelijke eurolanden en Ierland hun economie echt anders moeten inrichten om de sterke eurolanden te kunnen bijbenen. Bij de invoering van de euro zijn nooit harde afspraken gemaakt over economische hervormingen in de zwakkere landen. In ruil voor steun van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) moet Griekenland nu het ontslagrecht versoepelen en de pensioenleeftijd verhogen. Ik verwacht veel van die maatregelen. Volgens mij zullen ook andere zwakke eurolanden, waaronder Spanje en Portugal in beweging komen. Ook zij gaan hervormen. Daarvoor is de ellende groot genoeg."