Donderdag maakte het persagentschap Reuters bekend dat de beursbewakers van de FSMA vorige maand al een formeel onderzoek naar Nyrstar zijn gestart. De FSMA onderzoekt of de zinksmelter wel aan al zijn informatieverplichtingen als beursgenoteerd bedrijf heeft voldaan. Uit dat onderzoek kan een administratieve sanctie of zelfs een vervolging voortkomen.

Vrijdag liet Nyrstar in een persbericht op zijn website weten dat Trafigura 22 miljoen euro biedt om de 2 procent in het 'oude' Nyrstar over te nemen. In mei werden de activa van de zinkgroep bij een herstructurering overgeheveld naar een nieuwe Britse vennootschap NewCo, waarvan Trafigura 98 procent van de aandelen en het beursgenoteerde Nyrstar 2 procent van de aandelen bezit. Die resterende 2 procent wil Trafigura nu ook in handen krijgen. Het bod blijft geldig tot 6 november, de dag na de algemene vergadering van Nyrstar.

Zaterdag kondigden de activistische belegger Kris Vansanten en zijn advocaten Laurent Arnauts en Robert Wtterwulghe aan dat ze vlak na de algemene vergadering van Nyrstar op 5 november een procedure tegen Nyrstar zullen inleiden bij de ondernemingsrechtbank. Op die manier kunnen ze met de jongste informatie van het bedrijf rekening houden.

De ingang en de uitgang

Laurent Arnauts legt uit wat de redenering van de advocaten is: "Trafigura heeft in 2015 voor de Europese Commissie een verklaring afgelegd, die onderbelicht is gebleven. Trafigura meldde aan de Commissie als mededingingsautoriteit dat het een feitelijke controle uitoefende op Nyrstar, omdat het de aandeelhoudersvergadering domineerde, en economisch zowel de ingang als de uitgang controleerde, omdat Trafigura zowel grondstoffen aanvoerde als verwerkte producten afnam."

De advocaten redeneren dat Trafigura heeft toegegeven dat het vanaf dat moment alle beslissingen nam. "Je kan de vraag stellen of Trafigura geen openbaar overnamebod had moeten doen. In de rechtsleer wordt aangenomen dat een vennootschap die deel uitmaakt van een groep, in zeker opzicht kan worden benadeeld ten voordele van de groep. Een beetje benadeeld wordt aanvaard, maar wat niet wordt aanvaard is dat de benadeling zulke proporties aanneemt dat de continuïteit van die dochtervennootschap wordt bedreigd."

Opofferen

Voorts is het niet de bedoeling dat een vennootschap met winstoogmerk geslachtofferd wordt. "Dus als je te ver gaat, handel je niet alleen strijdig met het maatschappelijke doel maar ook met het wettelijke doel van de vennootschap. Meneer Vansanten en alle andere aandeelhouders verwachten dat de vennootschap zal proberen winst te maken. Zij verwachten niet dat die zich zal opofferen tegenover een derde of bijvoorbeeld al haar cash zal schenken aan Pairi Daiza. Het punt hier is dat de bestuurders zo hebben gehandeld dat ze wel die continuïteit in gevaar hebben gebracht, en dat hebben gedaan met de goedkeuring en de medeplichtigheid van Trafigura als controleaandeelhouder."

Daarom vragen de advocaten van Vansanten aan de rechtbank de annulering van die bestuurshandelingen, met name het overhevelen van activa van Nyrstar naar NewCo en het overhevelen van 98 procent van de aandelen van NewCo naar Trafigura. Die oefening kwam volgens de advocaten neer op een feitelijke vereffening. "Bij een vereffening zeg je 'we stoppen ermee, wensen geen winst meer te maken'. Dan stuur je iedereen naar huis, zet je alles in de uitverkoop en is er een wettelijke procedure om te vermijden dat een aandeelhouder en in het bijzonder de controleaandeelhouder met alle goede stukken gaat lopen. Daarvoor bestaat de vereffeningsprocedure. En als er onvoldoende activa zijn, is er een faillissementsprocedure met als doel dat de schuldeisers en andere aandeelhouders op gelijke voet worden behandeld. De hele wetgeving daarrond wordt omzeild."

Als die bestuurshandelingen niet meer kunnen worden geannuleerd, dan vragen de advocaten een schadevergoeding. "Die is gemakkelijk te berekenen. De aandelen zitten voor 98 procent bij Trafigura en voor 2 procent bij Nyrstar. Die 2 procent is volgens Nyrstar en Trafigura 20 miljoen euro waard. Volgens die waardering is de rest dus minstens 980 miljoen waard. We vragen dat Trafigura dat bedrag betaalt of de aandelen gewoon teruggeeft aan Nyrstar. Over eventuele restschulden kan dan nog worden onderhandeld, want Trafigura is ook geld verschuldigd voor het misbruik van controle."

Er is volgens Kris Vansanten en zijn advocaten een soort verschuiving van winsten gebeurd van Nyrstar naar Trafigura, die wordt geraamd op ongeveer een half miljard euro. "Dat bedrag zou ook moeten terugkomen naar Nyrstar, na de bevestiging van een deskundigenonderzoek. En ook vragen we een bedrag voor de aandeelhouders voor marktmanipulatie en verkeerde communicatie. Die foute communicatie kwam van Nyrstar én van Trafigura. Wij voorzien ook in een schadevergoeding indien de feitelijke vereffening niet wordt teruggedraaid. Die kan oplopen tot 15 euro per aandeel. Dat zal dan de prijs van de wetsfraude zijn."

Advocaat Laurent Arnauts lanceert ten slotte een oproep richting andere gedupeerde aandeelhouders. "Het moet financieel draaglijk zijn. Onze slagkracht zal afhangen van het aantal aandeelhouders die de eerste groep vervoegen. There is no free lunch, maar we hebben wel een echte case."